Partner uitkopen lukt niet bij scheiding: wat zijn je opties?

Kort antwoord

Lukt het niet om je partner uit te kopen, dan heb je vijf routes. Je kunt de woning verkopen, het huis tijdelijk onverdeeld laten, een gebruiksvergoeding afspreken voor wie erin blijft wonen, afwijken van de helft-helft verdeling, of via mediation tot een regeling komen. Welke route past, hangt af van de overwaarde, jullie inkomens en wat jullie kunnen dragen.

Scheiden is al zwaar genoeg. Komt daar de gezamenlijke woning bij, dan voelt het al snel alsof je klem zit. Zeker als één van jullie in het huis wil blijven, maar de hypotheek alleen niet rond krijgt om de ander uit te kopen. Partner uitkopen lukt niet: veel scheidende stellen lopen hier tegenaan, en er zijn meer routes dan alleen verkopen.

In deze blog lees je waarom uitkopen vaak misloopt, welke vijf opties je dan hebt, wat elke keuze juridisch betekent en wanneer het verstandig is om Fabienne van Aken te bellen.

Wat betekent uitkopen bij een scheiding precies?

Hebben jullie samen een woning en gaan jullie scheiden, dan moet er iets met het huis gebeuren. Wil één van jullie blijven, dan koopt die de ander uit: de woning wordt aan jou toegedeeld en je vergoedt je ex-partner de helft van de overwaarde, bij gemeenschap van goederen of gezamenlijke eigendom. De bank moet je ex daarbij ontslaan uit de hoofdelijke aansprakelijkheid.

Zolang dat ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid er niet is, blijven jullie allebei aansprakelijk voor de hele hypotheek, ook als nog maar één van jullie in het huis woont en alle lasten betaalt. Daar loopt het in de praktijk vaak vast: de bank laat je ex pas gaan als jij de lening alleen kunt dragen. Hoe verkopen, uitkopen en verdelen van de woning in het algemeen werken, lees je in de blog Scheiding en onroerend goed. Deze blog gaat alleen over de situatie waarin partner uitkopen niet lukt, en wat je dan wel kunt doen.

Waarom lukt uitkopen vaak niet?

Op papier is uitkopen een rekensom, in de praktijk een toets. De bank kijkt niet naar wat jullie samen betaalden, maar naar wat jij alleen kunt dragen na de scheiding, inclusief de alimentatie die je betaalt of ontvangt. Krijg je de hypotheek alleen niet rond, dan speelt meestal één of meer van deze situaties:

• Je inkomen is na de scheiding te laag voor de maandlast, of de bank telt alimentatie niet volledig mee

• De woning heeft weinig overwaarde, of er is onderwaarde en dus restschuld

• De leennormen zijn strenger dan toen jullie het huis kochten

• Je hebt een tijdelijk contract of werkt als zelfstandige, en de bank weegt dat inkomen voorzichtiger mee
  

Vallen twee of drie van deze punten samen, dan lijkt verkopen de enige uitweg. Dat is het niet. Voordat je tekent voor een verkoopopdracht of een convenant, loont het om de alternatieven naast elkaar te leggen, bij voorkeur met een advocaat die weet welke afspraken later standhouden.

Welke opties heb je als partner uitkopen niet lukt?

Lukt uitkopen niet, dan voelt het alsof je meteen moet kiezen. Dat hoeft niet. Er zijn vijf routes, en welke past hangt af van de overwaarde of onderwaarde, jullie inkomens, de kinderen en hoeveel vertrouwen er nog tussen jullie is. Hieronder staan ze op een rij, met per optie waar je juridisch op moet letten. Elke afspraak die afwijkt van de standaard hoort in het echtscheidingsconvenant, anders houdt hij later geen stand.

De woning verkopen

De meest gekozen route als partner uitkopen niet lukt, is de woning verkopen. Met de opbrengst los je de hypotheek af en verdeel je de overwaarde; bij onderwaarde delen jullie de restschuld.

Verkopen geeft een schone start: geen gezamenlijke hypotheek meer, geen discussie over lasten of onderhoud. Het kan hard aankomen, zeker als de kinderen in dat huis zijn opgegroeid. Werkt je ex niet mee, dan kan de rechter de verdeling vaststellen.

Als echtscheidingsadvocaat kijkt Fabienne van Aken mee naar de verdeling van opbrengst of restschuld en legt ze de afspraken vast in het convenant.

De woning tijdelijk onverdeeld laten

Je kunt de woning tijdelijk onverdeeld laten: het huis blijft van jullie beiden, één van jullie woont erin. Bijvoorbeeld bij onderwaarde of omdat de kinderen nog thuis wonen.

Dat geeft lucht, maar jullie blijven samen hoofdelijk aansprakelijk voor hypotheek, lasten en onderhoud. Betaalt je ex niet, dan klopt de bank bij jou aan.

Let op: ieder van jullie kan op grond van artikel 3:178 BW altijd verdeling vorderen. De rechter kan dat op verzoek maximaal drie jaar uitsluiten, verlengbaar. Leg dus vast hoe lang jullie onverdeeld laten.

Een gebruiksvergoeding afspreken

Blijft één van jullie in de woning en vertrekt de ander, dan kun je een gebruiksvergoeding afspreken: een redelijke vergoeding voor het gebruik van het aandeel van de ander (artikel 3:169 BW). Het is geen huur.

Zo krijgt de vertrekkende partner iets terug voor het kapitaal dat in het huis vastzit, zonder directe verkoop. De hoogte hangt af van de overwaarde en van wie welke lasten draagt; dat is maatwerk. Fabienne van Aken legt hoogte, looptijd en verrekening met de hypotheeklasten vast in het convenant.

Afwijken van de helft-helft verdeling

Soms spreken ex-partners af om af te wijken van een gelijke verdeling: de partner uitkopen in termijnen, de uitkoop uitstellen tot je inkomen stijgt, of een lagere vergoeding.

Dit vraagt vertrouwen en een waterdicht convenant. Betaal je duidelijk minder dan de helft van de overwaarde, dan kan de Belastingdienst dat als schenking zien. Ook eigenwoningschuld, bijleenregeling en de tweejaarstermijn van de scheidingsregeling spelen mee; laat een fiscalist meekijken voordat je tekent.

Mediation als uitkopen niet lukt

Lopen emoties en geldzorgen door elkaar, dan helpt mediation om de routes hierboven rustig naast elkaar te leggen. Fabienne van Aken is vFAS-erkend mediator. Waarom dat vaak sneller gaat dan procederen, lees je in de blog over echtscheidingsmediation.

Partner uitkopen lukt niet: ook dan zijn er oplossingen

Partner uitkopen lukt niet: het voelt als een muur, maar het is een splitsing. Verkopen, onverdeeld laten, een gebruiksvergoeding, een afwijkende verdeling of mediation, elke route heeft eigen voorwaarden en eigen risico's. Komen jullie er samen niet uit, dan stelt de rechter de verdeling vast; informatie over die procedure vind je op rechtspraak.nl. Liever zelf de regie houden? Dan is dit het moment om advies in te winnen, voordat de bank of de rechter voor jullie beslist.

Fabienne van Aken is sinds 2005 advocaat en vFAS-erkend mediator, gespecialiseerd in echtscheiding en familierecht. Ze studeerde aan de Universiteit Maastricht, is lid van de Nederlandse Orde van Advocaten en is zelf moeder van twee zoons met co-ouderschap. Dat huis is dus ook voor haar meer dan een post op de balans. Als advocaat legt ze de afspraken over de woning vast in een convenant dat standhoudt; als mediator helpt ze jullie die afspraken eerst samen te maken. Lees meer over Fabienne van Aken.

Twijfel je welke route bij jullie past? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek, in Sittard, online of op locatie in Limburg.